Баш бит | Минең профиль | Регистрация | Сығыу
| Инеү | RSS
Йәкшәмбе, 19.11.2017, 00:25

Башҡорт теле һәм әҙәбиәте

Сайт менюһы
Беҙҙең һорау
Минең сайтты баһалағыҙ
Яуаптар һаны: 1122

Аныҡлаусы

      Предметтың билдәһен, иҫәбен, күләмен белдереп, ниндәй? ҡайһы? ҡайҙағы? нисек? нисәнсе? кемдең? нимәнең? һорауҙарына яуап ҡайтарыусы эйәрсән киҫәк аныҡлаусы тип атала. Ул түбәндәге һүҙ төркөмдәренән килә:
· Сифаттан:Ҡаршылағы мәктәп, аръяҡтағы ауыл Советы ҡыйығында ҙур ҡыҙыл байраҡтар елберләй.(«Башҡортостан пионеры».)
· Исем һәм кеүек бәйләүесенән: һыуыҡ саҡ­тарҙа Рәмил быҙауҙы бишмәт, юрған кеүек нәмәләр менән ураны. (Т. Килмөхәмәтов.)
· Һандан: Башҡортостанда алты йөҙҙән ашыу йылға, меңдән артыҡ күл, бер мең биш йөҙ самаһы быуа бар. («Совет Башҡортостаны».)
· Алмаштан: Көллө тирә-яҡ йәшел үлән менән ҡапланған. (Б. Бикбай.)
· Ҡылымдан: Булды: ашаманыҡ ашар ашты һәм кеймәнек кейер кейемде. (Р. Ниғмәти.)
· Исем ҡылым һәм кеүек бәйләүесенән: Ҡунаҡ­тарҙы аштың тәмлеһе менән һыйлау, уларға матур урындарҙы күрһәтеү кеүек яҡшы ғәҙәт румын халҡында бик көслө. (С. Агиш.)
 · Сифат ҡылымдан: Оноттом өҙөлгән япраҡты, Күкрәктә талпынды шатлығым, Мин күрҙем киләсәк заманды, Тыуасаҡ ҡояштың яҡтыһын. (Б. Бикбай.)
· ғы-ге, ғо-гө ялғаулы урын-ваҡыт килештәге исемдән: Тау башындағы, һырттарҙағы, болондарҙағы үләндәр, баҫыуҙарҙағы игендәр буйға үҫте. (Я. Хамматов.) Бындай аныҡлаусыларҙы урын аныҡлаусылары тип атарға мөмкин.
· ғы-ге, го-гө ялғаулы рәүештән: Малай йәһәт кенә өйҙәрендә булып үткән кисәге, бөгөнгө хәлдәрҙе, һөйләшеүҙәрҙе күңеленән үткәрҙе. (Д. Бүләков.) Кисәге, бөгөнгө — ваҡыт аныҡлаусылары.
· лыҡ-лек ялғаулы исемдән йәки ҡылымдан: Көйөп бөткән тау түбәләрендә ат ҡыуырлыҡ сыбыҡ, олтораҡлыҡ үлән булһасы! (Ә. Вахитов.)
· һыҙ-һеҙ ялғаулы исемдән: Китапһыҙ өй-ҡошһоҙ, һандуғасһыҙ урман төҫлө. (Ғ. Хөсәйенов.)
· ҙай-ҙәй ялғаулы хәбәр һөйкәлешенән: Үҙен данларҙай, башын күккә тейҙерерлек итеп маҡтарҙай сәсәндәр, йырсылар, ҡурайсылар кәрәк кантон баш­лығына. (Я. Хамматов.)
         Шулай итеп, аныҡлаусы «ниндәй? ҡайһы? нисәнсе? кем­дең? нимәнең?» һорауҙарына яуап ҡайтара, төрлө һүҙ төркөм­дәре менән белдерелә, төрлө килештәге исемде асыҡлап, уның мәғәнәһен конкретлаштырып йөрөй. Һөйләмдең эйәһен асыҡлау аныҡлаусыларҙың бер генә төрлө үҙенсәлеге булып һанала. Ғөмүмән, аныҡлаусылар һөйләмдең исемдән килгән теләһә ниндәй киҫәген асыҡлай ала.
Статистика

Онлайн бөтәһе: 1
Ҡунаҡтар: 1
Сайтты эшләүсе 0
Эҙләү
Инеү
Календарь

Ағиҙел 2012
Бесплатный хостинг uCoz